کتاب مبانی قرآنشناسی ارکون به فارسی
۱۹ مهر ۱۳۸۸
محمد ارکون از قرآنشناسان و اسلامشناسان بزرگ معاصر است که رویکردی ویژه به متن مقدس مسلمانان، کلام اسلامی و نیز وضع مسلمانان در دورهی مدرن دارد. در ایران، پیشتر، دو سه کس، آثار معدودی از ارکون را به فارسی برگرداندهاند. به دلیل ناآشنایی مترجمان با مبانی اندیشهی ارکون، ترجمهها تقریباً نامفهوم از کار درآمده است.
جدا از ترجمهی مقالات ارکون که در مجلهی کیان و فصلنامهی نقد و نظر منتشر شد، دو کتاب – یکی تألیف و دیگری ترجمه – هم در ایران نشر دادم: یکی «آراء و اندیشههای محمد ارکون» که سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی منتشر کرد و دیگری «نقد عقل اسلامی» که نشر ایده در تهران چاپ کرد.
حالا از آن دوران بیش از ده سال میگذرد. اما خواندن دربارهی قرآن یکی از لذتهای وسوسهانگیز همیشگی من مانده است. در این سالها، آثار قرآنشناسان بسیاری را به عربی، انگلیسی و فرانسه خواندهام. همچنین نوشتههای ارکون را گاه دوباره خوانده و گاهی تنها مراجعهای مختصر کردهام. کاستیها و خطاهای ترجمههای پیشین خود را به اندازهی بسیاری دریافتهام. در دوستی نزدیک با ارکون و گفتوگوهای گاه بلند با او، زوایا و خفایای ذهن نظریهپردازش را بیشتر شناختهام.
حاصل این تأملات، تصمیم برای تدوین مجموعهای پر و پیمانتر دربارهی ارکون است. در گام نخست، شماری از مهمترین مقالات یا فصول کتابهای او را دربارهی قرآن گردآوری کرده و ترجمهی آنها را آغازیدهام. با مهر و لطف سالیانی که محمد ارکون به من دارد، خود کار گزینش این مقالات را به عهده گرفت. قرار است مقدمهای طولانی برای خوانندهی فارسی بنویسد و نیز در روند ترجمه، مرا در گشودن گرههای احتمالی یاری کند. گمان دارم این مجلد چیزی حدود ششصد – هفتصد صفحهی وزیری شود. این مقالات را از انگلیسی و فرانسه ترجمه میکنم. اگر چیزی از آنها را هاشم صالح به عربی برگردانده باشد، از برگردان او نیز بهره میگیرم. خود نیز پیشگفتاری تحلیلی و جامع بر این مجلد خواهم افزود تا خوانندهی فارسی با در دست داشتن این مجلد، خود را از رجوع به هر کتاب دیگر برای فهم مبانی قرآنشناختی محمد ارکون بینیاز بیابد.
جلد دوم مقالاتی خواهد بود که بیشتر دربارهی کلام و تاریخ اسلامی است.
